parallax background
 

Leczenie guzów mózgu

Nowotwory mózgowia częściej występują w średnim wieku, u psów krótkoczaszkowych, szczególnie glejaki. U pacjentów długoczaszkowych częściej pojawiają się z kolei oponiaki. Generalnie w populacji psów równie często spotykane są glejaki, jak oponiaki (po ok. 30-40%). Inne guzy pojawiają się znacznie rzadziej. U kotów niemal 60% guzów mózgowia stanowią oponiaki.  

Obraz bardzo dużego oponiaka psa.
Nieoperacyjny oponiak u kota.

Wyniki leczenia nowotworów mózgu są uzależnione od niezmiernie wielu czynników, dlatego dane naukowe określające skuteczność leczenia są bardzo rozbieżne.

Generalnie tylko LECZENIE OBJAWOWE (z wykorzystaniem tylko leków niwelujących objawy tylko) wiąże się z przeżyciem ok. 69 dni, w zakresie od 18 do 201 dni

W zdecydowanej większości przypadków z powodu wielkości, zasięgu i lokalizacji nie jest możliwe CHIRURGICZNE USUNIĘCIE guzów mózgu psów i kotów. Zabiegi operacyjnego usunięcia wykonywane są przede wszystkim w przypadku oponiaków. Wyniki leczenia chirurgicznego, o ile jest w ogóle możliwe, są zdecydowanie lepsze dla kotów, niż psów.

Stosowano niekiedy radioterapię po usunięciu niecałkowitym oponiaka osiągając czasy przeżycia pomiędzy 14, a 60 miesiącami

Planowanie radioterapii guza mózgu.

CHEMIOTERAPIA na ogół daje niewielkie efekty lecznicze w odniesieniu do guzów mózgu z powodu słabej przepuszczalności bariery krew-mózg dla większości cytostatyków. Znaczenie ma przede wszystkim dla chłoniaków mózgowia, znacznie mniejsze dla innych guzów mózgowia.

Najbardziej skutecznym leczeniem pierwotnych guzów mózgu jest RADIOTERAPIA DEFINITYWNA, która w przypadkach oponiaków mózgu pozwala zazwyczaj psom na przeżycia 9-49 miesięcy i połowie kotów co najmniej 17 miesięcy. Napromienienie glejaków mózgu psów na ogół daje im między 10 a 26 miesięcy życia.   

Bardzo trudno jest z góry oszacować spodziewany efekt radioterapii, ponieważ na ogół nie znamy ostatecznego histopatologicznego rozpoznania typu guza, istnieje mnogość zarówno typów histologicznych guzów, jak i ich stopnia złośliwości histologicznej, wielość lokalizacji i zasięgu zmian. Dlatego rokowanie określane jest przedziałem czasowym. 

Najczęściej takim pacjentom podajemy 20 frakcji promieniowania od poniedziałku do piątku przez 4 tygodnie. Podzielenie całkowitej dawki promieniowania dostarczanego do guza na małe dawki (frakcjonowanie) pozwala na zmniejszenie ryzyka zarówno wczesnych efektów ubocznych (np. obrzęku) i jednocześnie późnych uszkodzeń tkanki mózgowej. 
 

Podanie frakcji radioterapii do guza mózgu wymaga bardzo precyzyjnego i powtarzalnego ułożenia pacjenta na stole terapeutycznym akceleratora liniowego.
Niekiedy na masce dokładany jest bolus, a więc materiał imitujący tkankę. Ułatwia dostarczenie określonej dawki na określoną głębokość.

Zaplanowanie radioterapii wymaga zawsze wykonania badania tomograficznego mózgowia. Bardzo często obrazy z tego badania nakładane są na obrazy MRI wykonane wcześniej celem dokładniejszego określenia zasięgu guza. Dlatego potrzebujemy badań MRI wykonanych wcześniej.  

Samo podanie promieniowania jest zupełnie niebolesne. Ponieważ pacjent musi być bardzo dokładnie i powtarzalnie ułożony wymagane jest krótkie znieczulenie ogólne, które niemal zawsze jest bardzo dobrze tolerowane. 

Pomimo wykorzystania najnowocześniejszych technik dostarczenia dawki promieniowania, dzielenia każdej frakcji na wiele pól, planowania leczenia przestrzennego 3D i wykorzystania kolimatora wielolistkowego, niewielka dawkę promieniowania otrzymują także tkanki leżące wokół guza nowotworowego.  Zdecydowana większość pacjentów napromienianych prowadzi normalne życie i nie odczuwa żadnych EFEKTÓW UBOCZNYCH leczenia. Bardzo rzadko możliwy jest obrzęk tkanki mózgowej, zapalenie i bóle głowy, raczej w 3-4 tygodniu leczenia (wczesne). Napady drgawkowe są na ogół wynikiem obecności samego guza, a nie działania promieniowania. Poważne efekty uboczne związane są na ogół tylko z podwyższeniem ciśnienia śródczaszkowego. Z powodu powyższych w czasie leczenia pacjent zawsze otrzymuje leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, niekiedy przeciwdrgawkowe. Późne efekty uboczne radioterapii są bardzo rzadkie dzięki frakcjonowaniu dawki całkowitej.    

Każdorazowo możliwości wykorzystania radioterapii, korzyści z niej wynikające i zaplanowanie dostarczenia dawki promieniowania określane są indywidualnie dla każdego pacjenta po konsultacji lekarskiej i tomografii komputerowej.

Tomografia komputerowa do planowania radioterapii kota.

autor: Dariusz Jagielski