parallax background
 

Nowotwory jam nosowych

Nowotwory jam nosowych i zatok przynosowych stanowią 1% wszystkich nowotworów psów, w 80% są PROCESAMI ZŁOŚLIWYMI. Częściej występują u zwierząt starszych, średniej wielkości i dużych, długoczaszkowych, żyjących w warunkach miejskich i narażonych na szkodliwości wziewne. Spośród zmian złośliwych 60-75% wywodzi się z tkanki nabłonkowej (RAKI, przede wszystkim GRUCZOLAKORAKI), a 25-40% z tkanek mezenchymalnych (MIĘSAKI, w tym WŁÓKNIAKOMIĘSAK, CHRZĘSTNIAKOMIĘSAK, rzadziej inne). Nowotwory okrągłokomórkowe, przede wszystkim chłoniaki, u psów dość rzadko lokalizują się w jamie nosowej. Bardzo rzadko stwierdzane są nowotwory niezłośliwe.
Z uwagi na lokalizację tak czy inaczej nowotwory jamy nosowej charakteryzują się INWAZYJNYM WZROSTEM.

U kotów wśród nowotworów jamy nosowej 91% to zmiany ZŁOŚLIWE, dominują CHŁONIAKI (często związane z zakażeniem FeLV) i GRUCZOLAKORAKI, rzadziej występują mięsaki.

Lucy przed i po pierwszej frakcji radioterapii.

PRZERZUTY odległe nowotworów jamy nosowej klinicznie rozpoznawane są RZADKO – w ok. 10% przypadków można je wykazać w regionalnych węzłach chłonnych, bardzo rzadko w kościach i płucach.

OBJAWAMI klinicznymi są najczęściej jednostronne, przemijające i postępujące krwawienie oraz/lub śluzowo-ropny wypływ z nosa, kichanie, kichanie wsteczne, duszność wdechowa, deformacja twarzoczaszki, łzawienie, wytrzeszcz gałki ocznej i objawy neurologiczne (drgawki, zmiany zachowania, inne). Na ogół POSTĘPUJĄ od ok. 3 miesięcy do momentu postawienia rozpoznania.

ROZPOZNANIE nowotworów jamy nosowej opiera się z jednej strony o badanie obrazowe (przede wszystkim TOMOGRAFIĘ KOMPUTEROWĄ, w niewielkim zakresie badanie RTG), z drugiej o BADANIE HISTOPATOLOGICZNE materiału pobranego w czasie badania RINOSKOPOWEGO (preferowane) lub trepanacji jamy nosowej (mniej polecane, ponieważ utrudnia późniejsze leczenie).

Choć nowotwory jam nosowych stosunkowo rzadko dają przerzuty odległe, to jednak konieczna jest ocena kliniczna i cytologiczna regionalnych węzłów chłonnych oraz badanie klatki piersiowej (RTG lub CT), jamy brzusznej celem określenia stopnia zaawansowania klinicznego (TNM lub wg Adamsa). Ma to znaczenie choćby dla CHŁONIAKÓW JAMY NOSOWEJ KOTÓW, ponieważ stosunkowo często jama nosowa okazuje się tylko jedną z lokalizacji lub możliwa jest progresja procesu nowotworowego poza jamę nosową.

Pacjenci leczeni TYLKO OBJAWOWO na ogół żyją 3-5 miesięcy do czasu postawienia rozpoznania, przy czym ci z krwawieniem z nosa przeżywają znacznie krótszy okres (88 dni), niż bez krwawienia (224 dni).

CHIRURGICZNE usunięcie zmiany jamy nosowej nigdy NIE POZWALA na wyleczenie całkowite, ponieważ nie jest możliwe usunięcie zmiany z szerokim marginesem. Chirurgiczne częściowe usunięcie guza NIE POPRAWIA czasu przeżycia pacjentów, a wiąże się z wysokim ryzykiem krwotoku i utrudnia znacznie późniejsze leczenie. Czasy przeżycia po leczeniu chirurgicznym wynosi na ogół 3-6 miesięcy i nie różni się statystycznie od pacjentów leczonych objawowo tylko.

LECZENIEM z wyboru dla nowotworów jamy nosowej psów i kotów jest RADIOTERAPIA z wykorzystaniem akceleratora liniowego.

W przypadku bardzo zaawansowanych nowotworów na ogół wykorzystywana jest tylko RADIOTERAPIA PALIATYWNA z podaniem 4-5 frakcji co tydzień lub codziennie celem znacznego złagodzenia objawów choroby i poprawienia jakości życia pacjentów. Na ogół udaje się to osiągnąć na kilka miesięcy (3-10 miesięcy), za wyjątkiem części pacjentów z chłoniakami, u których okres reakcji na leczenie może być zaskakująco długi, szczególnie u kotów. Objawy uboczne radioterapii paliatywnej są bardzie nieznaczne lub w ogóle nie występują.

Bożenka przed i po trzech frakcjach radioterapii paliatywnej.

Dla nowotworów bez penetracji do mózgowia na ogół w ramach RADIOTERAPII DEFINITYWNEJ/LECZNICZEJ podaje się kilkanaście małych frakcji promieniowania codziennie od poniedziałku do piątku w ciągu 3 tygodni. Pozwala ona na znaczne przedłużenie życia pacjentów. NIE JEST możliwe autorytarne określenie rokowania dla każdego pacjenta. Możemy posługiwać się tylko zakresami czasu przeżycia na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań. I tak czas przeżywany przez ponad połowę pacjentów wynosił dla raków 9-20 miesięcy, różnych mięsaków ok. 13-15 miesięcy, w tym kostniakomięsaków ok. 20 miesięcy.

Radioterapia jest bardzo skutecznym leczeniem CHŁONIAKA JAMY NOSOWEJ KOTÓW. Jeśli zmiana tyczy tylko jamy nosowej, bez innych lokalizacji, radioterapia definitywna/lecznicza umożliwia ponad połowie kotów na przeżycie ponad 30-47 miesięcy.

Przy intensywnej radioterapii możliwe są EFEKTY UBOCZNE wczesne pojawiające się już w czasie radioterapii lub wkrótce po niej, a obejmujące przede wszystkim zapalenie skóry i błon śluzowych jamy ustnej, jamy nosowej, spojówki, upośledzenie produkcji łez. Efekty wczesne nasilają się do 1-2 tygodni po radioterapii i ustępują bez konsekwencji w ciągu następnych 2-3 tygodni.

CHEMIOTERAPIA bardzo rzadko daje znaczące wydłużenie życia pacjentów, choć można ją rozważać w przypadkach bez możliwości wykonania radioterapii. Chemioterapia ma duże znaczenie w przypadkach chłoniaków jamy nosowej kotów, pozwalając na przeżycie ponad 10,5 miesiąca u połowy pacjentów.

Istnieją doniesienia tyczące możliwości stosowania leku UKIERUNKOWANEGO molekularnie tokeranib, jednak brak jest dużych badań naukowych na ten temat. Możliwe jest, że lek działa synergistycznie z radioterapią.