parallax background
 

Rodzaje radioterapii

Jakie urządzenia wykorzystywane są do radioterapii?


Z uwagi na energię wiązki promieniowania, radioterapię dzieli się na:

  • radioterapię megawoltową, wykorzystującą wiązki promieniowania o wysokiej energii >1MV wytwarzane w różnego rodzaju urządzeniach
    • bombach kobaltowych (energia promieniowania 1,25 MV) zawierających izotop kobaltu Co60 i największą część energii deponujących na głębokości ok. 5 mm; nie są obecnie już wykorzystywane w radioterapii ludzi i zwierząt w Europie,
    • akceleratorach (przyspieszaczach liniowych), najczęściej wykorzystywanych w medycynie maszynach produkujących wiązkę promieniowania o wysokiej energii (4-25 MV), której przenikliwość umożliwia napromienianie każdego miejsca organizmu pacjenta,
    • aparatach do tomoterapii pozwalających na spiralne napromienianie wysokimi dawkami z jednoczesną weryfikacją bieżących stosunków anatomicznych i ułożenia pacjenta; wykorzystywane są sporadycznie do leczenia zwierząt w USA,
    • nożu cybernetycznym, który jest małym akceleratorem liniowym umieszczonym na ramieniu robotycznym; jak dotychczas takie urządzenia są wykorzystywane sporadycznie do napromieniania zwierząt w USA,
    • nożu gamma, a więc urządzeniu wykorzystującym promieniowanie kobaltu 60 umieszczonego w wielu kapsułach do bardzo precyzyjnego napromienia nowotworów układu nerwowego ludzi,
  • radioterapię ortowoltową wykorzystującą aparaty rentgenowskie produkujące niskoenergetyczne wiązki promieniowania 100-500 kV o penetracji ograniczonej w zakresach terapeutycznych do tkanek powierzchownych; w takich sytuacjach nie ma potrzeby wykonywania skomplikowanych planów napromieniania; tego rodzaju aparaty są obecnie wykorzystywane u ludzi już tylko w dermatologii, a u zwierząt w nielicznych ośrodkach do leczenia nowotworów powierzchownych.

W Ośrodku RTWet wykorzystujemy akcelerator (przyspieszacz) liniowy Varian Clinac 600 CD, pozwalający na przeprowadzanie zabiegów radioterapii megawoltowej u naszych Pacjentów.

Jakie są podstawowe różnice między radioterapią megawoltową a ortowoltową?


  • Z powodu różnicy energii wiązki, różna jest przenikliwość promieniowania.
  • Aparat ortowoltowy jest aparatem rentgenowskim produkującym niskoenergetyczne wiązki promieniowania w przedziale 100-500 kV, więc zakres terapeutyczny takiego urządzenia obejmuje tylko tkanki powierzchowne. Przykładowo przy mocy aparatu 300 kV zakres terapeutyczny ograniczony jest do 2-3 cm.
  • Aparat ortowoltowy jest bardzo przydatny do leczenia zmian powierzchownych.
  • Ponieważ maksymalna dawka promieniowania aparatu ortowoltowego deponowana jest w skórze, to dermatologiczne efekty niepożądane są zdecydowanie bardziej nasilone w porównaniu do aparatów megawoltowych.
  • W związku z biologicznym efektem fotoelektrycznym wywoływanym przez promieniowanie ortowoltowe, kości preferencyjnie absorbują energię, co powoduje zmniejszenie energii deponowanej w tkance leżącej za kością oraz zwiększone ryzyko powikłania późnego radioterapii w postaci martwicy kości.
  • Aparatami ortowoltowymi leczone są tylko zmiany powierzchowne, więc nie ma potrzeby wykonywania skomplikowanych planów leczenia.
  • Promieniowanie megawoltowe dzięki „efektowi Comptona” sprawia, że przenikanie wiązki promieniowania przez kości i tkanki miękkie jest podobne, innymi słowy energia nie zmniejsza się znacząco po przejściu przez kość.
  • Wiązka terapeutyczna produkowana przez aparat megawoltowy deponowana jest w tkankach głębokich pacjenta, dzięki czemu zakres terapeutyczny tego rodzaju aparatów nie jest niczym ograniczony.
  • Korzystanie z aparatu megawoltowego wiąże się z koniecznością budowy specjalistycznych pomieszczeń (bunkrów) zapewniających bezpieczeństwo.
  • Przy pracy z aparatem megawoltowym zazwyczaj konieczne jest wykonanie trójwymiarowego planu napromieniania w oparciu o obrazy tomograficzne w specjalnym systemie komputerowym.